Jak prawidłowo postępować przy stłuczeniach, skręceniach i zwichnięciach?

Kobieta w dżinsach i szarej koszulce trzyma się za zabandażowaną dłoń. Jak udzielić pierwszej pomocy przy skręceniu, zwichnięciu i stłuczeniu kończyny? Dowiedz się na altacet.pl.

Z pewnością zdarzyło Ci się być świadkiem sytuacji, w której ktoś doznał kontuzji. Czasami wystarczy niefortunny upadek czy potknięcie. Bez względu na to, czy jesteś w domu, pracy, czy też na spacerze w parku, wiedza na temat udzielania pierwszej pomocy przy kontuzjach może być bardzo przydatna. W tym artykule przyjrzymy się nie tylko podstawowym zasadom udzielania pierwszej pomocy, ale także praktycznym wskazówkom, z których możesz skorzystać. Dowiesz się, jak rozpoznać typowe urazy, zapewnić bezpieczeństwo poszkodowanej osoby oraz udzielić skutecznej pomocy.

Pierwsza pomoc przy stłuczeniach

Stłuczenie to uszkodzenie tkanek miękkich spowodowane bezpośrednim urazem mechanicznym, najczęściej uderzeniem [1]. Objawami są najczęściej ból, obrzęk i krwawe podbiegnięcia, które z czasem zmieniają się w ciemniejsze sińce. Upadki mogą przydarzyć się każdemu, chociaż szczególnie narażeni na tego typu kontuzje są osoby aktywne fizyczne, ale też najmłodsi, którzy często zapominają o ostrożności w trakcie zabaw z rówieśnikami.

Udzielając pierwszej pomocy, pamiętaj o skuteczności zimnych okładów, które zapobiegają powstawaniu obrzęków. Jeszcze lepszym rozwiązaniem jest spray chłodzący, np. z mentolem lub maść do miejscowego stosowania, która zawiera substancję czynną o działaniu przeciwbólowym i ściągającym, np. octanowinian glinu [2]. Jeśli zdecydujesz się na zimny kompres, warto użyć do tego specjalnych opatrunków z żelem, które dostępne są w aptece lub kostek lodu owiniętych w ściereczkę. Pamiętaj, aby nie przykładać lodu bezpośrednio na skórę. Okłady warto robić kilka razy dziennie, aplikując następnie maść o działaniu przeciwobrzękowym i przeciwzapalnym.

Jak udzielić pomocy przy skręceniu?

Skręcenie to poważniejszy uraz niż stłuczenie, który polega na przekroczeniu fizjologicznego zakresu ruchu w stawie, co prowadzi do uszkodzenia struktur stabilizujących staw, takich jak więzadła czy torebka stawowa [3]. Jednym z pierwszych objawów jest silny ból, ograniczenie ruchomości oraz szybko pojawiający się obrzęk.

Podobnie jak przy stłuczeniach, zimne okłady i leki dostępne bez recepty do miejscowej aplikacji, są podstawą pierwszej pomocy. W przypadku skręcenia ważna jest także stabilizacja stawu. Dlatego należy unieruchomić skręconą kończynę, aby nie doszło do pogłębienia urazu, np. za pomocą bandaża elastycznego. Nie zapomnij też o specjalistycznej konsultacji.

Co zrobić przy zwichnięciu?

Mechanizm zwichnięcia polega na tym, że końce kości tworzących staw przemieszczają się względem siebie, co prowadzi do utraty normalnego kontaktu powierzchni stawowych [4]. Objawami są silny ból, duży obrzęk, zniekształcenie stawu i brak możliwości wykonywania ruchów w stawie.

Pierwsza pomoc w przypadku zwichnięć polega przede wszystkim na unieruchomieniu stawu. Pamiętaj, aby nie nastawiać go samodzielnie, ponieważ możesz doprowadzić do poważniejszych uszkodzeń. Musisz uruchomić staw oraz dwie sąsiadujące z nim kości i jak najszybciej zgłosić się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, gdzie zostanie prawidłowo nastawiony. 

Leki przeciwbólowe, w tym maści i żele do miejscowego stosowania, a także zimne okłady znajdują zastosowanie, ale dopiero na dalszym etapie leczenia i rekonwalescencji.

Jakie są skutki złamania?

Złamanie to przerwanie ciągłości tkanki kostnej [5]. Można je podzielić na otwarte (z przerwaniem ciągłości skóry i krwawieniem) i zamknięte (bez przerwania ciągłości skóry). Objawami są: 

  • silny ból, 
  • deformacja kończyny, 
  • ograniczenie ruchomości, 
  • w przypadku złamań otwartych – widoczne odłamki kości.

Złamaną kość oraz dwie z nią sąsiadujące należy unieruchomić i zabezpieczyć, zachowując szczególną ostrożność, aby nie poruszać odłamkami, które mogą uszkodzić otaczające tkanki. W przypadku złamania otwartego, oprócz unieruchomienia kończyny, ważne jest także zabezpieczenie rany, tamowanie krwawienia i oczywiście wezwanie pogotowia. O procesie leczenia i rehabilitacji zawsze powinien decydować lekarz, natomiast warto mieć w apteczce leki przeciwbólowe dostępne bez recepty w tym żele i maści do miejscowego stosowania.

Pamiętaj, że niezależnie od rodzaju urazu, najważniejszym elementem pierwszej pomocy jest zawsze zapewnienie bezpieczeństwa poszkodowanemu oraz unieruchomienie uszkodzonej kończyny.

Przedstawiony materiał ma charakter informacyjny i nie jest tożsamy z konsultacją lekarską.

Lek. med. Wiktor Trela

Bibliografia:

  1. Soft-Tissue Injuries, John Hopkins Medicine: https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/softtissue-injuries, dostęp: 03.03.2024.
  2. [link do ulotki Altacet]
  3. Ligament Sprain, Physiopedia: https://www.physio-pedia.com/Ligament_Sprain, dostęp: 03.03.2024.
  4. John E. Kuhn, Joint Dislocation, Science Direct: https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/joint-dislocation, dostęp: 03.03.2024.
  5. Jonathon R. Sheen; Ahmed Mabrouk; Vishnu V. Garla, Fracture Healing Overview, National Library of Medicine: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551678/, dostęp: 03.03.2024.

Lek na stłuczenia, urazy i obrzęki Altacet żel w wygodnej tubce - o potrójnym działaniu, dostępny bez recepty.

LEK OTC

Spray chłodzący Altacet Ice o potrójnym działaniu - na stłuczenia, obrzęki, urazy i oparzenia 1.stopnia

WYRÓB
MEDYCZNY

PRODUKTY

ALTACET ŻEL

ALTACET ICE

Żel, który działa potrójnie: redukuje obrzęki, łagodzi ból, działa chłodząco.1

Spray, który chłodzi miejsce urazu, uśmierza ból i przynosi natychmiastową ulgę.2

Zobacz więcej Zobacz więcej
Lek Altacet Żel na stłuczenia, obrzęki i urazy - dostępny bez recepty, o potrójnym działaniu.

LEK OTC

Spray chłodzący Altacet Ice o potrójnym działaniu - na stłuczenia, obrzęki, urazy i oparzenia 1.stopnia

WYRÓB
MEDYCZNY

CZYTAJ FAKTY I MITY